Czasy, w których nasza ojczyzna po kawałku znikała z map świata, dla naszych przodków był ogromnie trudny i bolesny. Wiersze patriotyczne z tych okresów to także poetycki zapis wydarzeń historycznych, choć częściej oparty o emocje autora i stanowiący metaforyczny obraz wydarzeń, niż kronikarskie zapiski. Ojczyzna nasza - Aleksander Fredro Na długich górach czarne świerki rosną, Z wiatrem północy szumią pieśń żałosną, A dołem, dołem, jak wzrok sięgnąć może Jeszcze Polska nie zginęła - Aleksander Fredro Jeszcze Polska nie zginęła, Zagrzmiało z nad Wisły; Okowy prysły, Oręże błysły, Daléj do dzieła! Polska niech Ojczyzna nasza. 2. Słuchanie wiersza „Barwy ojczyste” – Cz. Janczarskiego. Powiewa flaga, gdy wiatr się zerwie. A na tej fladze biel jest i czerwień. Czerwień to miłość, biel - serce czyste. Piękne są nasze barwy ojczyste. Rozmowa na temat wiersz, omówienie wyglądu flagi. Jakie kolory występowały w wierszy? Tadeusz Śliwiak. Ta nasza młodość. Ta nasza młodość z kości i krwi. Ta nasza młodość co z czasu kpi. Co nie ustoi w miejscu zbyt długo. Ona co pierwszą jest potem drugą. Ta nasza młodość ten szczęsny czas. Ta para skrzydeł zwiniętych w nas. Ona jest wśród kamieni. Ojczyzna. Nasza Ojczyzna - to nasze miasto, w którym mieszkamy To każda ulica, każdy zakątek nam dobrze znany. Nasza Ojczyzna to Nasza Polska od gór do Bałtyku. Kraj pełen zieleni, tańca zbóż falujących na wietrze. W razie potrzeby bronić Jej będziemy nikomu Jej nie oddamy I nikt nam Jej nie zdepcze. WIELKA SOBOTA NARODU POLSKIEGO. W Wielką Sobotę 14 kwietnia 966r. odbył się Chrzest Polski. ,,Książę Mieczysław klęczy na przedzie, Ojciec do krzyża swe dziatki wiedzie; Biskup mu wodę polał na czoło, W oczach mu jasno, w duszy wesoło. Widzi lud korny w śnieżystej bieli, Ponad nim chóry pieją anieli, wiKWkUC. Slides: 15 Download presentation POLSKAMOJA OJCZYZNA Opracowała Agnieszka Kudra MAPA POLSKI WIERSZ „CO TO JEST POLSKA” CZ. JANCZARSKI - Co to jest Polska? Spytał Jaś w przedszkolu. Polska- to wieś i las, i zboże w polu, i szosa, którą pędzi do miasta autobus, i samolot, co leci wysoko, na tobą. Polska- to miasto, strumień i rzeka, i komin fabryczny, co dymi z daleka, a nawet obłoki, gdy nad nami mkną. Polska to jest także twój rodzinny dom. A przedszkole? Tak- i przedszkole, i róża w ogrodzie i książka na stole. SYMBOLE FLAGA NARODOWE: GODŁO HYMN WIERSZ „TRZY DZIECHCIARCZYK SYMBOLE NARODOWE” A. Każde państwo ma symbole Flagę, godło, hymn Po tym dziecko rozpoznaje Narodowość w kraju swym Hymnem Polski jest Mazurek Pan Wybicki pisał go Gdy na włoskiej obcej ziemi Walczyć o nasz kraj tam szło CIĄG DALSZY WIERSZA Flaga Polski z dawien dawna Dwa kolory ma Biel u góry, czerwień pod nią Każdy to już zna Godło Polski orzeł biały Wokół tło czerwone Na głowie korona Skrzydła rozłożone CIĄG DALSZY WIERSZA Każdy Polak od małego Zna te trzy symbole Wie, że polskiej ziemi One przeznaczone Biel oznacza czystość Czerwień znakiem męstwa Wiele Polska wycierpiała Nim doszła do zwycięstwa WIERSZ W. BEŁZA 11 LISTOPADA Dziękuję za uwagę Sytuację narodowo-patriotycznego wzmożenia zdiagnozował Juliusz Słowacki już ponad wiek temu, pisząc: Szli krzycząc: „Polska! Polska!” – wtem jednego razu Chcąc krzyczeć zapomnieli na ustach wyrazu; Pewni jednak, że Pan Bóg do synów się przyzna, Szli dalej krzycząc: „Boże! Ojczyzna! Ojczyzna!”. Wtem Bóg z Mojżeszowego pokazał się krzaka, Spojrzał na te krzyczące i zapytał: „Jaka?”[1] Pytanie paląco aktualne. Ojczyzna, wolność, niepodległość – uświęcone polskie słowa-symbole wypisywane na sztandarach – jak są dziś rozumiane? Czy patriotyzm i słuszna duma z tego, co osiągnęliśmy i czym – jak ideą międzyludzkiej solidarności – możemy podzielić się z innymi, może przerodzić się w nacjonalistyczną ksenofobię, podejrzliwość i nienawiść do Innych? W gromkie zawołanie „Śmierć wrogom Ojczyzny”? Czy nie gubimy cennego dziedzictwa I Rzeczypospolitej, które niedawno pod hasłem „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej” było naszym wkładem do europejskiej „wspólnoty ducha”, świadectwem politycznej dojrzałości? Pojęcie ojczyzny pojawiło się w naszej historii już w średniowieczu, dojrzałe koncepcje patriotyzmu wypracowaliśmy w „złotym” wieku XVI. Szczególnego znaczenia nabrała wtedy idea patriotyzmu obywatelskiego, ponadnarodowego i ponadkonfesyjnego, dumy z potężnego demokratycznego państwa. Rzeczpospolita Obojga Narodów była wspólnotą ludzi wielu narodowości i wyznań religijnych: Polaków, Litwinów, „Rusinów”, też protestanckich Niemców, Włochów, Żydów, Holendrów, Szkotów. Za Stanisławem Orzechowskim mówiono „gente Rutenus, natione Polonus” – z pochodzenia Rusin, z narodowości, z obywatelstwa Polak. Wzorem dla ówczesnego rozumienia ojczyzny była łacińska patria. Warto pamiętać o tej analogii. Pojęcie ojczyzny – patrii swoimi korzeniami, etymologią sięga rodzinnego domu i ojca (łac. pater). Pierwotnie chodziło o ziemię dziedziczoną po ojcu, ojcowiznę (łac. patrimonium), jednak rozumienie ojczystej przestrzeni szybko objęło też szersze, koncentrycznie zorganizowane kręgi, a słowo patria – ojczyzna przyjęło sens ogólniejszy. Kiedy Horacy (65-8 pisał „Dulce et decorum est pro patria mori” („Słodko i zaszczytnie jest umrzeć za ojczyznę”), myślał o ojczystym kraju, którego dom rodzinny i ojcowizna były tylko małą cząstką. I te dwa wymiary: prywatny i wspólnotowy utrzymują się w pojęciu ojczyzny do dziś, stanowią dwa bieguny, które nadają mu znamienną dynamikę. Karol Wojtyła w poemacie Myśląc Ojczyzna użył metafory drogi: „Kiedy myślę: Ojczyzna, szukam drogi, która zbocza przecina jakby prąd wysokiego napięcia, biegnąc górą - tak ona biegnie stromo w każdym z nas i nie pozwala ustać”[2]. W społecznym imaginarium mieszczą się też profile węższe i szersze. Ojczyzną dla Polaka może być dom rodzinny, okolica, region, kraj jego narodu, Polska, ale może stać się nią także Europa, świat i – odpowiednio – wspólnota ludzi w granicach regionu, narodu, Europy, ludzkości. Do każdej takiej konfiguracji przypisany jest konstytutywny system wartości. Istnieją wartości niejako „zadane” określonym wspólnotom. Dom i rodzinę łączy poczucie bycia u siebie, wzajemna miłość i wierność; kraj, naród i państwo łączą idee wolności, niepodległości, bezpieczeństwa, sprawiedliwości; świat i ludzkość – integrują zasady równości, pokoju i solidarności. Krzysztof Zanussi napisał kiedyś, że „Miłość ojczyzny jest […] środkowym ogniwem łańcucha miłości, który rozciąga się od siebie samego, poprzez rodziców, rodzinę, przyjaciół, region czy miasto rodzinne – do ojczyzny, i dalej, poprzez kontynent, planetę, sięga całego dzieła stworzenia”[3] .A Tadeusz Różewicz powiązał obrazy ojczyzny z etapami życia człowieka: Ojczyzna to kraj dzieciństwa miejsce urodzenia to jest mała najbliższa ojczyzna miasto miasteczko wieś ulica dom podwóko pierwsza miłość las na horyzoncie groby w dzieciństwie poznaje się kwiaty zioła zboża zwierzęta pola łąki słowa owoce ojczyzna się śmieje na początku ojczyzna jest blisko na wyciągnięcie ręki dopiero później rośnie krwawi boli[4]. Jak biegną drogi ojczyzny? W polskim pojmowaniu możemy dziś wyróżnić dwa profile tego pojęcia: ludowy i inteligencki, potoczny i elitarny. Oba bazują na podstawowym znaczeniu „kraj, w którym się urodziliśmy, z którym jesteśmy związani emocjonalnie i kulturowo” – taki jest wspólny mianownik definicji słownikowych ojczyzny – ale odmiennie hierarchizują wymiary przestrzenny, wspólnotowy i aksjologiczny, precyzują i wzbogacają ich sens o dodatkowe cechy szczegółowe. W profilu elitarnym, który przedłuża tradycję szlachecką i legionową, relacja człowiek-ojczyzna jest modelowana w duchu walki, zgodnie z etosem patriotyczno-heroicznym, który w słownikach ma bogatą frazeologię: niepodległa, suwerenna, wolna, wyzwolona, okupowana ojczyzna (w Praktycznym słowniku współczesnej polszczyzny Haliny Zgółkowej); obrońca ojczyzny; synowie ojczyzny; bronić ojczyzny; walczyć, przelewać krew, umrzeć, zginąć, polec za ojczyznę; polec w obronie ojczyzny (w Słowniku języka polskiego Witolda Doroszewskiego); przywoływana jest także sytuacja wygnania czy emigracji: druga, nowa, przybrana ojczyzna. Patrioci polscy, przebywający na emigracji po przegranych powstaniach, pielęgnowali wyidealizowany obraz ojczyzny, siłą rzeczy oddalony od domu i kraju okupowanego przez obcych. Ten profil sięga czasów romantyzmu. Maurycy Mochnacki (1803-1834) pisał: „Senatorowie! Wy zapewne odgadujecie, co to jest ojczyzna [...]. Zaprawdę nie jest nią piaszczysta przestrzeń Mazowsza, ani Wisła przerzynająca niezmierzone okiem równiny nasze, ani stolica, ani wspaniałe w niej siedliska władz rządowych, ale jest nią owa wielka myśl politycznej niepodległości i nadzieja, że się kiedyś, za przewodnictwem i pomocą bożą w jedną nierozdzielną spężymy całość”[5]. Najradykalniej tę idealistyczną koncepcję ojczyzny, odwołując się do wartości uniwersalnych, wyraził Cyprian Norwid w wierszu Moja ojczyzna (1861): Kto mi powiada, że moja ojczyzna: Pola, zieloność, okopy, Chaty i kwiaty, i sioła - niech wyzna, Że - to jej stopy. Dziecka - nikt z ramion matki nie odbiera; Pacholę - do kolan sięga; Syn - piersi dorósł i ramię podpiera: To - praw mych księga. Ojczyzna moja nie stąd wstawa czołem; Ja ciałem zza Eufratu, A duchem sponad Chaosu się wziąłem: Czynsz płacę światu. Naród mię żaden nie zbawił ni stworzył; Wieczność pamiętam przed wiekiem; Klucz Dawidowy usta mi otworzył, Rzym nazwał człekiem. Ojczyzny mojej stopy okrwawione Włosami otrzeć na piasku Padam: lecz znam jej i twarz, i koronę Słońca słońc blasku […]. Dla Norwida wyznacznikami ojczyzny są wartości kulturowe, państwo i polityka („Rzym”) jest na dalekim planie. Karol Libelt generalnie uniezależniał ojczyznę od państwa: „Bez bytu politycznego nie ma państwa, ale bez bytu politycznego jest ojczyzna i to ogromna jest różnica między ojczyzną a państwem”[6]. Drugi profil ojczyzny, ogarnia „chaty, kwiaty i sioła”, wyrasta z innej tradycji, z etosu chłopów polskich, których określano w dawnej Polsce mianem „pracowitych”. Jest bliski duchowi pozytywistycznemu, opiera się na idei wspólnej pracy i społecznej solidarności (solidaryzmu). Dewiza kosynierów z czasów kościuszkowskich (1794) „Żywią i bronią” przejęła z patriotycznej poezji narodowej etos powinnościowy, ale na pierwszym miejscu w sposób znaczący umieszcza pracę zapewniającą wyżywienie, a walkę – na miejscu drugim. Taką hierarchię ważności odnajdujemy też w wierszu urodzonej w roku 1947 Marii Kozaczkowej: „[…] chłop w poniewierce,/ Orząc ziemie praojców traktorem czy sochą,/ Umie oddać Ojczyźnie krew swoją i serce”. Chłopski stosunek do ojczyzny ma motywację pragmatyczną i psychologiczną. Wynika z miłości do domu i rodziny. W roku 1986, uniwersytecki profesor wyznał: „W mojej wiosce pod Krakowem dom rodzinny nazywa się ojczyzną. Było to dla mnie przez wiele lat jedyne znaczenie słowa ‘ojczyzna’. Znaczyło ono dom. Po prostu dom. Ten właśnie jedyny dom”[7]. Jest to miłość „matecznika”, jak to określił Marian Pilot, wolna od uzasadnień doktrynalnych, politycznych. Owocuje koncepcją „małej ojczyzny” i ideą wspólnoty samorządowej. Rola ziemi jest w chłopskim rozumieniu ojczyzny podwójnie uprzywilejowana. Jest to ziemia uprawiana „w pocie czoła”, miejsce pracy wspólnej, pracy szlachetnej, bo przynoszącej chleb dla wszystkich. Zarazem jest to „ziemia ojców”, ojcowizna, dziedzictwo. Chłopskie traktowanie ziemi czerpie też ze starego mitu ziemi-matki, która żywi wszystkich i po śmierci wszystkich przyjmuje do swego łona. Pogłosy tego archaicznego wyobrażenia są w kulturze ludowej owiane duchem religijnym, odnajdziemy je w żywym kulcie maryjnym, który zdaniem wielu teologów (Hans Küng, Jean Daniélou) przedłuża wierzenia przedchrześcijańskie („pogańskie”). To dlatego poeci chłopscy, zwracając się do ziemi, używają formuł znanych z modlitw do Matki Boskiej: „Ziemio, próchnicy pełna, ciepła jak ręce matek” (S. Buczyński); „Bądź pochwalona, ziemio dziewico, w welonie gwiazd złotych” (Jan Pocek); „Moja Dolino Nowotarska, Błogosławionaś ty skowronka świergotem, pełna chleba, radości i słońca, Matka wśród matek, surowa w miłości” (Wanda Czubernatowa). To na tej właśnie drodze ludowa ojczyzna otrzymuje swoistą sankcję religijną, a taka sakralizacja ojczyzny niewiele ma wspólnego z „religią narodową”, z nacjonalistycznym kultem i ubóstwieniem narodu, któremu ulega część współczesnych (młodych) Polaków. Lokalistyczne, „przyziemne” rozumienie ojczyzny utrwaliło się w polskim imaginarium narodowym. Potocznie rozumiana ojczyzna to kraj nad Wisłą, także bliski region, „ziemia ojców”. To źródłowe rozumienie, stanowiące rdzeń tradycji ludowej, stanowi drugi biegun wyobrażenia ojczyzny – jako koncepcji ideologicznej, opartej na programie politycznej niepodległości i wolności, hołubionym przez narodowe elity. Solidarność fundowana na wspólnej pracy, a z drugiej strony wolność, której obrona stała się niekwestionowanym obowiązkiem obywatelskim, wzajemnie się uzupełniają. Dojrzały patriotyzm potrzebuje bowiem obu tych filarów. Potrzebuje pracy na czas pokoju i gotowości do walki w momencie zagrożenia politycznej wolności. Jerzy Bartmiński językoznawca, etnolingwista, slawista, folklorysta, profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny w Instytucie Slawistyki PAN, członek Polskiej Akademii Umiejętności. [1] J. Słowacki, Przypowieści i epigramaty, „Szpilki” 1990, nr 33. [2] Myśląc Ojczyzna..., [w:] K. Wojtyła, Poezje i dramaty, Kraków 1979, s. 89. [3] W ankiecie na temat „miłości ojczyzny dzisiaj” [w:] „Tygodnik Powszechny” 1984, nr 43, [4] T. Różewicz, Oblicze ojczyzny, [w:] tegoż, Poezja, Kraków 1988, s. 321. [5] M. Mochnacki, Głos obywatela z Poznańskiego do senatu Królestwa Polskiego z okazji Sądu Sejmowego, [w:] tegoż, Pisma krytyczne i polityczne, t. 2, Kraków 1996. [6] K. Libelt, O miłości ojczyzny, Lwów 1889, [7] T. Styczeń, Jedynie prawda wyzwala. Rozmowy o Janie Pawle II, Rzym 1986, s. 74. Skrót artykułu: Pytanie paląco aktualne. Ojczyzna, wolność, niepodległość – uświęcone polskie słowa-symbole wypisywane na sztandarach – jak są dziś rozumiane? Czy patriotyzm i słuszna duma z tego, co osiągnęliśmy i czym – jak ideą międzyludzkiej solidarności – możemy podzielić się z innymi, może przerodzić się w nacjonalistyczną ksenofobię, podejrzliwość i nienawiść do Innych? W gromkie zawołanie „Śmierć wrogom Ojczyzny”? Czy nie gubimy cennego dziedzictwa I Rzeczypospolitej, które niedawno pod hasłem „Od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej” było naszym wkładem do europejskiej „wspólnoty ducha”, świadectwem politycznej dojrzałości? Mapa Polski z atlasu Abrahama Orteliusa "Theatrum Orbis Terrarum" (wyd. 1592) Marzena GawryśPubliczne Gimnazjumw Miastkowie Kościelnym„INNEJ TAKIEJ ZIEMI W ŚWIECIE NIE MA...”- MAŁA OJCZYZNA MIASTKOWSZCZYZNA (Scenariusz na „Dzień Regionalny”)Prezentowany montaż słowno-muzyczny kierowany jest do społeczności szkolnej, lokalnej i rodziców. Wykonawcami jest młodzież gimnazjalna Celem głównym było: - uświadomienie młodzieży poczucia więzi z miejscem pochodzenia, tożsamości regionalnej i narodowej,- zwrócenie uwagi słuchacza na społeczność lokalną, miejscowe zwyczaje i tradycje, historię, - przedstawienie uroków krajobrazu, elementów kultury Ojczyzny zwykle niezauważanych na co Polski z zaznaczonymi miejscowościami naszego , regionu, szczególnie najbliższej okolicy. Z boku uliczna galeria z obrazami Leona Wyczółkowskiego. Wykonawcy występują w strojach galowych – białe bluzki lub koszule, czarne i granatowe spódnice (długie do kostek) lub Szesnastu Recytatorów Uczeń I, Uczeń II,Leon Wyczółkowski,Zespół I (recytuje wiersz T. Różewicza: *** (oblicze ojczyzny)ojczyzna to kraj dzieciństwa miejsce urodzenia to jest ta mała najbliższa ojczyznamiasto miasteczko wieśulica dom podwórkopierwsza miłośćlas na horyzonciegrobyw dzieciństwie poznaje się kwiaty zioła zboża zwierzęta pola łąki słowa owoceojczyzna się śmiejena początku ojczyznajest bliskona wyciągnięcie rękidopiero później rośniekrwawiboliRecytator II (Wygłasza tekst z pamięci lub odczytuje):Ojczyzna to nie tylko kraj, którego obywatelami jesteśmy, nie tylko państwo, w którym mieszkamy. Na co dzień żyjemy w naszej małej ojczyźnie - w miejscu, gdzie się urodziliśmy i wzrastamy, w miejscu, które poznajemy od dziecka. Nasze rodziny, znajomi z bliższej i dalszej okolicy, społeczności wiejskie, koledzy i koleżanki ze szkoły i z podwórka, parafianie... - wszyscy tworzymy lokalną wspólnotę. Łączy nas nie tylko geograficznie określone miejsce zamieszkania, lecz także myśli, pragnienia, marzenia związane z naszym regionem. Jako młodzi Polacy kochamy i szanujemy naszą ojczyznę - Polskę, jednak to co w niej dla nas najcenniejsze mamy 'blisko siebie: ,,to nasza ojczyzna — Miastkowszczyzna". Jesteśmy dumni z lokalnych zwyczajów i tradycji, które pragniemy ciągle poznawać i kultywować je, przekazując następnym III:Pamiętamy o tym, że za naszą małą ojczyznę walczyli kiedyś mieszkańcy naszego regionu, nasi dziadkowie, którzy dla nas poświęcali swoje zdrowie i życie. Dzisiaj zachowujemy ich we wdzięcznej pamięci, nie zapominając o kwiatach pod pomnikiem Bohaterów Wokalistów: Wykonuje piosenkę (z repertuaru Krzysztofa Klenczona)– „Biały krzyż”Recytator IV:Ludowa mądrość stawia ojczyznę wśród wartości najwyższych, mówiąc niej liczne przysłowia (każde z przysłów wypowiada inny uczeń):Gdzie dobrze, tam i swoja każdemu bez ojczyzny jest jak słowik bez różne, ojczyzna -jednaNaród ma jeden dom — jest wspólna matką wszystkich kochamy nie dlatego, że wielka, ale że nie dla siebie się urodził, lecz dla V:O ojczyźnie, także tej małej ojczyźnie, pisali nasi poeci, miedzy innymi Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz czy Julian Tuwim, który niejednokrotnie ojczyzną nazywał rodzinny dom:Recytator VI (: W tle słychać muzykę odtwarzaną z płyty CD-R: „Pożegnanie ojczyzn” Ogińskiego. Rrecytuje wiersz J. Tuwima: „Ojczyzna”):Ojczyzną moją jest Bóg,Duch, Syn i Ojciec wszechświata. Na każdej z moich dróg Ku Niemu dusza moją jest Polski, prostej, serdecznej,Niech mi pozwoli PanW nim znaleźć spoczynek moją jest dom, Kochany dom rodzicielski, Przytułek cichym snom Młodości sielskiej - strudzony śród dróg, W oczu twych błękit przeczysty, I jest w nim wszystko i Bóg, I Polska, i dom VII:Do rodzinnych stron tęsknili i tęsknią ci, których los rozdzielał z najbliższymi i z ukochanym domem, z sadami, ogrodami, polami:Chór wokalistów:Zespół wykonuje piosenkę „To był Świat w zupełnie starym stylu” (z repertuaru Urszuli Sipińskiej).Recytator VIII (Recytuje fragm. utworu J. Lechonia pt. „Wiersz mazowiecki”):Nie gardenie ani lilie, Nie Italie, nie Brazylie, Tylko jaskry, tylko mlecze Wśród zielonych trawy smug. Chcemy, chcemy, utrudzeni, Tamtych kwiatów i zieleni I tej drogi, co się wlecze Pod ubogi, stary próg!Jak patrzało kiedyś dziecko Na wieś biedną, mazowiecką. Na zorane kartofliska. Na wiślany biały piach. Tak i dzisiaj - jak daleki! –Spod znużonej mej powieki Widzę ciebie, widzę z bliska W każdej myśli, wszystkich IX:Podobnie do swej ukochanej Litwy tęsknił Adam Mickiewicz, który tak pięknie pisał o swej małej ojczyźnie. (Recytuje fragment Epilogu do „Pana Tadeusza A. Mickiewicza na podkładzie muzyki Wojciecha Kilara- skomponowanej do filmu „Pan Tadeusz”).:Dziś dla nas, w świecie nieproszonych gości, W całej przeszłości i w całej przyszłości Jedna już tylko jest kraina taka, W której jest trochę szczęścia dla Polaka, Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie Święty i czysty jak pierwsze kochanie, Nie zaburzony błędów przypomnieniem, Nie podkopany nadziei złudzeniem, Ani zmieniony wypadków strumieniem.(...)Ten kraj szczęśliwy ubogi i ciasny! Jak świat jest boży, tak on był nasz własny, Jakże tam wszystko do nas należało, Jak pomnim wszystko, co nas otaczało: Od lipy, która koroną wspaniałą Całej wsi dzieciom użyczała cienia Aż do każdego strumienia, kamienia, Jak każdy kątek ziemi był znajomy Aż po granice, po sąsiadów X:„Kraj lat dziecinnych" zachował w sercu także największy Polak - Karol Wojtyła. Choć dziś jest Obywatelem świata, z nostalgią i szacunkiem wspomina „górskie okolice" - miejsce swego urodzenia, a także przyjaciół z lat dzieciństwa i XI:We współczesnym świecie pełnym pośpiechu i zgiełku, świecie, w którym nieustannie za czymś gonimy, nasza mała ojczyzna staje się azylem - miejscem wyciszenia, zatrzymania, uspokojenia. W rodzinnym domu. w kontakcie z przyroda, podczas fizycznej pracy na wsi zyskujemy nowa wewnętrzną energię i budujemy w sobie pragnienie pełnego, wartościowego XII (Recytuje wiersz K. Wierzyńskiego pt. „Na polach"):Na polach, gdzie się ścierają granice Nieba i ziemi, i gdzie perspektywyNieodgadnione kryją tajemnice –Jestem ze mną jeno wichr psalmy zawodzi I słońce wiesza swe najświętsze wota Bogu na piersi, - wśród szczęścia się rodzi Moja wokalistów: Śpiewa piosenkę „Niebo z moich stron” (z repertuaru zespołu Czerwonych Gitar)Recytator XIII:Często fascynujemy się cudami świata, niezwykłymi krajobrazami dzikiej przyrody, a nie dostrzegamy piękna naszej rodzimej przyrody, obojętnie przechodzimy obok zachwycających pejzaży mazowieckich i miastkowskich. Rozejrzyjmy się wokoło, popatrzmy na nasze łąki i pola, na pracujących ludzi. Spróbujmy dostrzec w wiejskiej rzeczywistości to, co odkrył w niej ks. Jan Twardowski: Recytator XIV (Recytuje wiersz J. Twardowskiego pt. „Na wsi"):Tu Pan Bóg jest na serio pewny i prawdziwybo tutaj wiedzą kiedy kury karmićjak krowę doić żeby nie kopnęłajak starannie ustawić drabinkę do sianajak odróżnić liść klonu od liścia jaworutak podobne do siebie lecz różne od spodua liści nie zrozumiesz ani nie odmienisztu wiedzą że konie stają głowami do środkaże kos boi się bardziej w ogrodzie niż w lesieże skowronek spłoszony raz jeszcze zaśpiewakukułka tutaj żywa a nie nakręconapszczoła wciąż się uwija raz w prawo raz w lewoa mirt rozkwita tylko w zimnym oknieptaki też nie od razu wszystkie zasypiajązresztą mogą się czasem serdecznie pomylićjak ktoś kto bije żonę by zranić teściowąi wiadomo że sosny niebieskozielonea dziurawiec to żółte świętojańskie zieleTu Pan Bóg jest jak Pan Bóg pewny i prawdziwy tylko dla filozofów garbaty i krzywyRecytator XV:Czy znamy dobrze nasz region, jego najpiękniejsze zakątki, najcenniejsze zabytki, najciekawsze legendy, wartościowych ludzi...? Posłuchajmy prezentacji przygotowanych przez uczniów na temat miejscowości, w których mieszkają.(Tu przedstawiciele poszczególnych klas prezentują krótkie informacje o swoich miejscowościach) Recytator XVI:Dbajmy o naszą piękna okolice, weźmy w swoje ręce odpowiedzialność za kształt i losy naszej małej ojczyzny. Nie wstydźmy się jej, lecz bądźmy z niej dumni i chciejmy ja godnie reprezentować, bo - jak mówi poeta - „innej takiej ziemi w świecie nie ma...”Chór wokalistów:Na zakończenie uczniowie wykonują piosenkę „W drogę” z repertuaru Czerwonych „Poezje” J. Lechoń, Wrocław „Przysłowia polskie i obce” Masłowscy, Warszawa 2003. 3. „Pan Tadeusz” A. Mickiewicz, Warszawa „Wybór poezji” T. Różewicz, Warszawa „Poezje” Warszawa „Wiersze wybrane” Warszawa „Wybór poezji” K. Wierzyński, Wrocław 1991. Scenariusz zajęć w grupie dzieci 6-letnich Temat: POLSKA – jej piękno i historia. CELE OGÓLNE: – kształtowanie szacunku dla własnego państwa oraz poczucia tożsamości narodowej, – rozwijanie u dzieci zainteresowań symbolami narodowymi – kształtowanie postaw patriotycznych CELE OPERACYJNE – dziecko: – rozwiąże zagadkę, – potrafi zanalizować treść wiersza, – odpowie na pytania dotyczące symboli narodowych, – wie, jak nazywa się stolica Polski, – prawidłowo dokończy zdanie – potrafi umieścić wizytówkę z krajobrazem na mapie we właściwym miejscu, – rozumie pojęcie „konstytucji”, „Święto Królowej Polski”, – zatańczy wybrane figury z „Krakowiaka”, – wie, co wspólnego mają wszyscy Polacy, – potrafi razem z grupą zaśpiewać piosenkę patriotyczną Metody: podające, aktywizujące, „burza mózgów” Formy: grupowa, zbiorowa Środki dydaktyczne: symbole narodowe, kontury mapy, wizytówki krajobrazów Polski, konstytucja, płyta z muzyką Przebieg: 1. Wysłuchanie zagadki: „Pytanie nietrudne, każdy to przyzna. Jak się nazywa nasza ojczyzna?” (Polska) 2. Słuchanie wiersza Czesława Janczarskiego pt. „Co to jest Polska”? – analiza treści wiersza. 1) – Co to jest Polska?- 3) Polska – to miasto, spytał Jaś w przedszkolu strumień i rzeka, Polska – to wieś I komin fabryczny, i las co dymi z daleka, I zboże w polu, 2) I szosa, którą pędzi 4) a nawet obłoki, do miasta autobus, gdy nad nami mkną. i samolot, co leci Polska to także wysoko nad tobą. Twój rodzinny dom. 5) A przedszkole? Tak – i przedszkole, i róża w ogrodzie, i książka na stole. 3. Rozmowa na temat symboli narodowych. Prezentacja flagi Polski i godła. 4. Zabawa dydaktyczna „Znamy symbole narodowe”- dokończ zdanie: Moją ojczyzną jest… Nasze godło narodowe to… Flaga polska jest… Stolicą Polski jest… 5. Zabawa ruchowo-naśladowcza „Wędrówka po Polsce” 6. Zabawa dydaktyczna „Nasza mapa”- dzieci przyklejają na mapie Polski w odpowiednich widokówki przedstawiające polskie krajobrazy: góry, jeziora, morze, lasy. 7. Taniec „Krakowiak” – wybrane figury. 8. Rozmowa nt. Święta 3 Maja ( Konstytucja, Święto Królowej Polski). 9. Próba odpowiedzi na pytanie: „Co łączy wszystkich polaków?” 10. Wspólne śpiewanie piosenki patriotycznej wybranej przez dzieci. Edyta Wójcik Przedszkole Publiczne nr 188 w Krakowie

wiersz ojczyzna nasza to wieś i miasto